Hold-up kousen, ook stay-ups genoemd, zijn volgens de Nederlandse Wikipedia kousen die tot halverwege het dijbeen komen en zonder jarretels blijven zitten dankzij een siliconenrand aan de binnenkant. De Engelse Wikipedia gebruikt hold-ups en stay-ups door elkaar en noemt ze in de Verenigde Staten thigh highs. In deze gids lees je hoe die band werkt, hoe je de maat kiest, wat je doet tegen afzakken en wat de bronnen zeggen over siliconen op je huid.
Wat zijn hold-up kousen, en zijn stay-ups iets anders?
Hold-ups en stay-ups zijn hetzelfde: de Nederlandse Wikipedia noemt ze in één adem, en de Engelse Wikipedia voegt eraan toe dat ze in de Verenigde Staten thigh highs heten. Het zijn kousen met een elastische band bovenaan, ontworpen om op de dij te blijven zitten zonder jarretelgordel. Volgens de Engelse Wikipedia zijn ze meestal van nylon of elastaan, is de bovenkant aan de binnenkant bekleed met een strook siliconen of gerubberd materiaal, en kan die strook bedekt zijn met kant of een andere sierstof.
Een kous is in Nederland volgens de Nederlandse Wikipedia een lange beenbedekker tot aan de knie of hoger, tot op de dijen of de liezen; in Vlaanderen is het meestal elke beenbedekker, lang of kort. Een hold-up is dus een kous in de Nederlandse betekenis: een los stuk per been dat ophoudt op de dij. Over denier, naad en boord gaat de gids over kousen en panty's.
Hoe blijft de siliconenband zitten?
De band doet het werk. Volgens de Engelse Wikipedia zit aan de binnenkant van de bovenrand een band, meestal van siliconen, van elastisch of sterk grijpend materiaal dat weerstand biedt tegen afglijden langs de dij; het artikel over jarretels beschrijft hem als een band van siliconenrubber op de bovenkant van de kous, die hem zonder jarretels ophoudt. Hold-ups zijn volgens de Engelse Wikipedia de meest gebruikte manier om kousen op te houden, vóór jarretels aan een gordel en een kousenband die je over de kous schuift.
Hold-ups, panty of jarretels: wat kies je?
Een panty is volgens de Nederlandse Wikipedia een nylonkous met broekje ineen, van de taille tot en met de tenen; hij kwam in 1967 op de markt, mede door de minirok, en de lange kous met jarretel verdween daardoor vrijwel uit het modebeeld. Volgens de Engelse Wikipedia heeft een panty geen jarretels of jarretelgordel nodig en laat hij bij kou minder huid bloot; losse kousen vervang je bij een ladder één voor één, wat goedkoper uitkomt, en hold-ups laten de liesstreek vrij, wat sommige dragers prettiger vinden, vooral bij warm weer.
Jarretels zijn voor kousen zonder band: de Engelse Wikipedia omschrijft een jarretelgordel uitdrukkelijk als een gordel voor kousen, niet voor hold-ups. Wie het beeld van jarretels mooi vindt, kiest dus kousen met een stevige boord en leest jarretels en jarretelgordel; voor netkousen gelden dezelfde drie manieren om ze op te houden.
Welke maat hold-ups kies je, en wat met je beenomvang?
Kousenmaten werken anders dan kledingmaten. De Europese maatnorm EN 13402 noemt volgens de Engelse Wikipedia voor een panty je lengte, taille en gewicht als maten, en voor kousen alleen je voetlengte; een etiket volgens de norm geeft een bereik, bijvoorbeeld een lengte van 172 tot 180 centimeter. Een dijmaat staat niet in de norm, al is een hold-up volgens de Engelse Wikipedia ontworpen om op je dij te blijven zitten. Geeft de maattabel van een product toch een dijmaat, leg die dan naast je eigen dijomtrek.
Staat er one size op, letterlijk één maat, dan gaat het in dameskleding volgens het Wikipedia-artikel over one size fits all meestal om een middenmaat die kan uitrekken, niet om een maat die echt past bij heel kleine maten of bij XL. Voor grote maten hold-up kousen bestaat de aanduiding queen size, volgens het Engelse Wiktionary een grotere kousenmaat dan gemiddeld voor vrouwen; zie ook lingerie in grote maten.
Zakken je hold-ups af? Dit loop je na
Waarom hold-ups bij jou afzakken, zeggen de bronnen niet. Loop wel je maat na: een one size is volgens het Wikipedia-artikel over one size fits all meestal een middenmaat die kan uitrekken, en past niet echt bij heel kleine maten of bij XL. Voor grotere maten bestaat queen size.
- Maat. Vergelijk je dijomtrek met de maattabel; een band die ruim rond je dij zit, heeft niets om op te grijpen.
- Huid. Trek hold-ups aan op een schone, droge huid en smeer je benen pas in nadat je ze hebt uitgetrokken.
- Band. Strijk de band vlak, zonder vouw, rol hem niet om en laat geen stof tussen band en huid zitten.
- Wassen. Volg het waslabel en spoel de band goed uit.
Blijven ze zakken, dan kun je overstappen op een jarretelgordel met gewone kousen: volgens de Engelse Wikipedia worden jarretels meestal vastgeklemd met een metalen clip waarin een rubberen schijfje met de stof wordt gedrukt, zodat de kous vastzit.
Siliconen en je huid: wat zeggen de bronnen?
De Engelse Wikipedia schrijft
Wat de bronnen over siliconen, rubber en elastiek op de huid zeggen, komt uit de medische hoek, vooral over steunkousen. In 2020 beschreven artsen uit China in het vakblad Contact Dermatitis een contactallergie voor een platina-siloxaancomplex in elastische compressiekousen tegen spataderen, en een Franse studie naar huidletsels door de siliconen antislipband van medische compressiekousen, in 2011 gestart en geregistreerd bij ClinicalTrials.gov, werd na drie deelnemers stopgezet. Een internationaal consensusdocument van vijftien deskundigen uit 2020 in het vakblad Phlebology noemt huidirritatie, ongemak en pijn de vaakst gemelde lichte bijwerkingen van medische compressie en echte allergische reacties op het materiaal zeldzaam; die werden gezien na producten op rubberbasis. De Nederlandse gezondheidssite Thuisarts.nl noemt rubber in steunkousen als mogelijke oorzaak van contacteczeem, en volgens de Nieuw-Zeelandse dermatologiesite DermNet kunnen metalen sluitingen en elastiek in kleding contacteczeem geven waar ze de huid raken. Krijg je jeuk, bultjes of rode of donkere plekken waar de band zat, dan kan dat volgens Thuisarts.nl contacteczeem zijn; ga bij twijfel naar je huisarts.
Kanten boord, huidskleur of zwart: kiezen op uiterlijk
De band van een hold-up zit volgens de Engelse Wikipedia vrij vaak onder een brede kanten boord, en versies met kant zijn populair voor bruiloften, avonden en de slaapkamer; hold-ups worden vaak als luxe verkocht, in lingeriesets of voor onder een jurk bij een formele gelegenheid. Bij een contrasterende boord heeft de rand een andere kleur dan de kous, zoals zwart op naturel beige. In de erotiek benadrukken ze volgens de Engelse Wikipedia het been met een combinatie van gedeeltelijke bedekking en blote huid.
Kousen in huidskleur gaan terug op de jaren 1920: toen de rokken korter werden en centrale verwarming nog zeldzaam was, gingen vrouwen volgens de Engelse Wikipedia huidkleurige, doorzichtige kousen dragen, eerst van zijde of rayon en na 1940 van nylon. Vergelijk de tint bij daglicht met je eigen been. Voor kleur en stof zijn er aparte gidsen: zwarte lingerie, kanten lingerie, bruidslingerie en lingerieset.
Van omgerolde kous tot Dim Up: een korte geschiedenis
Een voorloper van de hold-up was huisvlijt: volgens de Engelse Wikipedia droegen sommige vrouwen in de negentiende eeuw hun kousen met een eenvoudige elastische kousenband of een strak geknoopt reepje stof, of rolden ze de bovenkant van de kous gewoon om, omdat dat praktischer was of omdat ze geen korsetterie konden betalen; vooral bij dienstboden bleef dat gebruikelijk tot halverwege de jaren 1920. In 1967 bracht het Britse merk Pretty Polly volgens de Engelse Wikipedia zijn hold-upmodel op de markt; het jaar erop volgde Le Bourget met een verstelbare band, en in Frankrijk groeide de markt vanaf 1986 met de Dim Up van Dim. Vanaf 1987 daalde de verkoop van panty's in de Verenigde Staten licht door de hold-ups, schrijft het artikel over kousen, al bleef de panty de meest verkochte beenmode.
Hold-ups wassen
Volg het waslabel. Hold-ups zijn volgens de Engelse Wikipedia meestal van nylon of elastaan, en Clevercare, de site van Ginetex over kledingonderhoud, zegt: was nylon niet warmer dan 60 graden, anders kunnen er door de hitte rimpels ontstaan, en elastaan niet warmer dan 40 graden, zodat het zijn rek houdt; elastaan hoort nooit in de wasdroger. Zitten er nylon en elastaan in je hold-ups, dan geldt dus de grens van 40 graden. Staat er handwas op, gebruik dan water van hoogstens 40 graden, beweeg de kousen voorzichtig zonder te draaien en knijp het water er voorzichtig uit. Nylon en elastaan drogen heel snel: wikkel de kousen in een handdoek, druk het water eruit en hang ze op. Meer in lingerie wassen.
Bronnen
- Wikipedia (nl): Hold-up kousen
- Wikipedia (en): Hold-ups
- Wikipedia (en): Stocking
- Wikipedia (en): Garter
- Wikipedia (nl): Panty
- Wikipedia (nl): Kous (kleding)
- Wikipedia (en): EN 13402
- Wikipedia (en): One size fits all
- Wiktionary (en): queen-size
- Thuisarts.nl: Ik heb eczeem door contact met iets (contacteczeem)
- DermNet (dermnetnz.org): Textile contact dermatitis
- Rabe e.a. (2020), Phlebology: Risks and contraindications of medical compression treatment, an international consensus statement (PMC)
- Zhang, Chen en Xie (2020), Contact Dermatitis: Contact allergy due to platinum siloxane complex in elastic compression stockings for varicose veins (PubMed)
- ClinicalTrials.gov: Tolerance study of the silicone bands on medical compression stockings (NCT01486225)
- Clevercare (Ginetex): Hoe was je nylon?
- Clevercare (Ginetex): Hoe nylon drogen?
- Clevercare (Ginetex): Hoe was je elastaan?
- Clevercare (Ginetex): Hoe droog ik elastaan?
- Clevercare (Ginetex): artikel over handwas, 13 oktober 2023
- Ginetex (ginetex.net): Care symbols








