Satijnen lingerie: satijn of zijde, en hoe je ze draagt en wast

De satijnbinding is volgens de Nederlandse Wikipedia een weeftechniek waarbij de kruispunten van de ketting- en inslagdraden gelijkmatig verspreid liggen. Met die techniek kunnen de garens heel dicht op elkaar geweven worden, wat het weefsel soepel maakt. Gebruik je glanzende inslagdraden en matte kettingdraden, dan is de onderkant dof en glanst de bovenkant door de losliggende inslagdraden. De Engelse Wikipedia legt uit waarom zulke losliggende draden glanzen: het licht wordt minder verstrooid dan bij andere bindingen en weerkaatst daardoor sterker.

Volgens de Engelse Wikipedia is satijnbinding een van de drie basisbindingen, naast platbinding en keperbinding. Met filamentgarens zoals zijde, polyester of nylon heet de stof satijn, al houden sommige definities het bij zijde. Satijn komt uit het oude China en was oorspronkelijk alleen van zijde, en ook het woord satijn gaat terug op een Chinese havenstad: Quanzhou.

De Nederlandse Wikipedia beschrijft zijde als een natuurlijke substantie die bepaalde insecten afscheiden en die stolt bij contact met de lucht; het bekendst is de zijderups, die er haar cocon mee maakt. Volgens de Engelse Wikipedia is zijde een eiwitvezel die uit zichzelf glanst: vezels van de zijderups hebben een driehoekige doorsnede met afgeronde hoeken, en de vlakke oppervlakken van de fibrillen weerkaatsen het licht onder veel hoeken. Bij zijde zit de glans dus in de vezel, bij satijn in de binding.

Kunstzijde is nog iets anders. Volgens de Nederlandse Wikipedia is het de verouderde naam voor rayon, dat nu meestal viscose heet en in België ook fibraan: een kunstmatig gemaakte vezel op basis van cellulose. Viscose voelt zijdeachtig aan, vandaar de bijnaam, maar nat halveert de sterkte van de vezel en ze is heel kreukgevoelig.

Let je op dierenwelzijn: voor de zijdeproductie worden zijderupsen volgens de Nederlandse Wikipedia levend in hun cocon gekookt, wat dierenrechtenorganisaties bekritiseren. Er bestaat ook zijde waarvoor de pop niet gedood wordt; dat vraagt meer werk en maakt zulke diervriendelijke zijde duurder.

Die vraag zet een vezel naast een binding: satijn kan zelf van zijde zijn. Vergelijk dus vezels, bijvoorbeeld zijde met polyester.

• Gladheid. Zijde voelt volgens de Engelse Wikipedia glad en zacht aan, maar niet glibberig, in tegenstelling tot veel synthetische vezels. Door een hoge uitstraling van infrarood licht voelt ze koel aan.
• Vocht en warmte. Zijde heeft een goede vochtopname van 11 procent; daardoor draagt ze volgens de Engelse Wikipedia prettig bij warm weer en als je actief bent. Polyester neemt in een normaal klimaat vrijwel geen vocht op, slechts 0,4 procent, schrijft de Nederlandse Wikipedia.
• Statische lading. Zijde geleidt elektriciteit slecht en is daardoor gevoelig voor statisch plakken, schrijft de Engelse Wikipedia. Polyester kan net als alle synthetische vezels statische elektriciteit opwekken, schrijft Clevercare, de consumentensite van Ginetex, de internationale vereniging achter de wassymbolen.
• Prijs en zorg. Zijden charmeuse, een lichte satijnstof, is volgens de Engelse Wikipedia duurder en kwetsbaarder, maar zachter en isoleert beter; polyestercharmeuse is goedkoper en kan vaak in de wasmachine. Het Nederlandse Milieu Centraal raadt aan om als het even kan een stof te kiezen die geen speciale behandeling nodig heeft, en noemt zijde daarom een afrader.

Satijnbindingen zijn volgens de Engelse Wikipedia soepeler en vallen beter dan platbinding, maar satijn is niet slijtvast, omdat het makkelijk blijft haken. Drie varianten:

• Charmeuse, Frans voor een vrouw die charmeert: een lichte stof in satijnbinding met een doffe achterkant, die van zijde, polyester of rayon kan zijn. Ze valt soepel en heeft de neiging tegen het lichaam te kleven en te hangen. De Engelse Wikipedia noemt lingerie, avondjurken en blouses als toepassingen, vooral kledingstukken die schuin op de draad geknipt zijn.
• Duchesse is volgens de Engelse Wikipedia zwaar en stijf satijn, en de Nederlandse Wikipedia noemt satin duchesse een heel luxueuze en zware vorm.
• Polysatin is de afkorting voor satijn van polyester.

Een nachthemd, nachtpon of nachtjapon is volgens de Nederlandse Wikipedia een lang hemd dat je 's nachts in bed draagt; in de 21e eeuw dragen vooral vrouwen het. De Engelse Wikipedia noemt katoen, zijde, satijn en nylon als stoffen. Een zijden nachthemd en een satijnen nachthemd zijn dus niet per se hetzelfde, want satijn kan ook van polyester zijn. De lengte kan volgens de Engelse Wikipedia van heuphoogte tot op de vloer lopen: een lang satijnen nachthemd kan tot de grond reiken, en een kort model kan, afhankelijk van de stijl, een babydoll heten. Een nachthemd in de vorm van een onderjurk kun je als nachthemd of als volledige onderjurk dragen, en de stijl van een laag uitgesneden nachthemd heet nu slip dress, schrijft de Engelse Wikipedia.

Een negligé is volgens de Nederlandse Wikipedia een soort nachtjapon van een lichte, zachte stof die soms doorzichtig is, en tegen de jaren 1920 begon het negligé de slanke, enkellagige satijnen avondjurken van die tijd na te bootsen. Let wel op met kaarsen: losse, dunne nachtkleding van synthetische stoffen gaf volgens de Nederlandse Wikipedia een groot risico op brandwonden, en synthetische vezels van polyester kunnen volgens de Engelse Wikipedia smelten als ze vlam vatten.

Boxers, losse onderbroeken die vooral mannen dragen, worden volgens de Engelse Wikipedia onder meer gemaakt van katoen, satijn en zijde, en charmeuse wordt in herenkleding ook gebruikt voor ondergoed, zoals charmeuse boxers. De verzorgingstips van Clevercare voor lingerie gelden volgens die site voor alle delicate onderkleding, dus ook voor zijden boxers. Andere snitten vind je in de gids over sexy boxers en slips.

Of satijn in de wasmachine mag, hangt af van de vezel; Clevercare raadt aan om altijd eerst het etiket te lezen. Polyester was je volgens Clevercare niet heter dan 60 graden, omdat de hitte kreukels kan geven. Voor zijde geeft Clevercare deze stappen:

• Met de hand: laat het stuk hoogstens 10 minuten weken in lauw water, liefst met een wasmiddel voor zijde of een milde zeep, wrijf zachtjes over vlekken en spoel uit met helder water.
• In de machine: kies een handwasprogramma zonder centrifugeren en een wasmiddel voor zijde, en gebruik liefst een wasnet. Wasverzachter wordt afgeraden, omdat die resten op de stof achterlaat.
• Drogen: wring zijde niet uit, maar dep ze tussen twee schone badstof handdoeken en laat ze op een hanger of plat drogen, uit de buurt van direct zonlicht en hitte.
• Strijken: binnenstebuiten en op lage temperatuur, eventueel met een schone, licht vochtige doek ertussen.

Bij het symbool voor drogen aan de lijn in de schaduw noemt Ginetex textiel dat niet kleurvast is, zoals zijde, als voorbeeld. Chloorbleekmiddel vernietigt zijden stof en zweet maakt zijde geel, schrijft de Engelse Wikipedia. In de wasdroger hoort kwetsbare lingerie niet: Clevercare raadt dat af, omdat de hitte ze ernstig kan beschadigen.

• Wikipedia (nl): Satijn
• Wikipedia (en): Satin
• Wikipedia (nl): Zijde (textiel)
• Wikipedia (en): Silk
• Wikipedia (nl): Kunstzijde
• Wikipedia (en): Charmeuse
• Wikipedia (nl): Polyester
• Wikipedia (en): Polyester
• Wikipedia (nl): Nachthemd
• Wikipedia (en): Nightgown
• Wikipedia (en): Boxer shorts
• Wikipedia (en): Visible panty line
• Wikipedia (nl): String (kleding)
• Milieu Centraal: Zo herken je kwaliteit
• Clevercare (clevercare.info): Hoe was je zijde met de hand?
• Clevercare (clevercare.info): Hoe machinewas je zijde?
• Clevercare (clevercare.info): Hoe droog je zijde?
• Clevercare (clevercare.info): Hoe strijk je zijde?
• Clevercare (clevercare.info): Hoe was je polyester?
• Clevercare (clevercare.info): Hoe was je viscose?
• Clevercare (clevercare.info): De kunst van het verzorgen van kwetsbare onderdelen
• Ginetex (ginetex.net): Care symbols
• Ginetex (ginetex.net): Who we are