Is schaamluis een soa?

Ja. Thuisarts.nl en Sensoa rekenen schaamluis tot de soa's; volgens Thuisarts.nl kruipen de luizen bij seks van het schaamhaar van de een naar de ander. Je kunt ze ook zonder seks krijgen, via kleding, handdoeken of een bed waar iemand met schaamluis in lag. Een condoom beschermt er niet tegen.

Wat is het verschil tussen schaamluis en hoofdluis?

Het zijn twee verschillende soorten luizen, schrijven Soa Aids Nederland en Gezondheid en Wetenschap. Hoofdluis zit alleen in het haar op je hoofd; schaamluis leeft in schaamhaar, borsthaar, okselhaar, baard, wimpers en wenkbrauwen, maar niet in het hoofdhaar. Volgens Sensoa werkt een luizenshampoo voor hoofdhaar wel ook tegen schaamluizen.

Kun je schaamluis hebben zonder schaamhaar?

Ja. Schaamluizen zoeken warme, vochtige plekken met haar, en dat kan volgens Thuisarts.nl ook okselhaar, borsthaar, een behaarde navel of de wimpers en wenkbrauwen zijn, en volgens Soa Aids Nederland ook de baard. Scheren maakt een einde aan de luizen in het geschoren haar, maar beschermt niet tegen een nieuwe besmetting.

Hoe krijg je schaamluizen weg?

Met een middel tegen luizen van de apotheek, zonder recept: in Nederland een crème met permetrine (Thuisarts.nl), in België een luizenshampoo (Sensoa). Smeer de plekken met haar waar luizen zitten in, behalve je hoofd en je wimpers, en niet op de eikel, in vagina of anus of in mond en ogen; kam het natte haar met een luizenkam, herhaal de behandeling na een week en was kleding, beddengoed en handdoeken op 60 graden. Je sekspartners behandelen zich tegelijk.

Hoe merk je dat je schaamluis hebt?

Aan jeuk die niet overgaat en aan wat je ziet: beestjes van 1 tot 3 millimeter die op kleine krabbetjes lijken, witte, gele of lichtbruine puntjes aan de haren (de eitjes), rode of bruine vlekjes in je ondergoed en grijsblauwe plekjes op de huid waar ze gebeten hebben. Volgens Sensoa duurt het na de besmetting twee tot tien dagen voor je klachten krijgt; volgens de NVDV kun je na ongeveer twee weken last krijgen van aanhoudende jeuk.

Gaat schaamluis vanzelf over?

Nee, schrijft Soa Aids Nederland: schaamluis gaat niet vanzelf over, alleen als je het haar wegscheert of de luizen behandelt met een middel dat je in Nederland bij de apotheek of drogist koopt. Zonder behandeling kun je de luizen doorgeven aan partners en huisgenoten, ook als de jeuk na een tijd verdwijnt: volgens Gezondheid en Wetenschap wil geen jeuk niet zeggen dat je van de luizen verlost bent.

Schaamluis herkennen en behandelen

Schaamluis, in de volksmond platjes, zijn kleine kruipende beestjes van ongeveer 3 millimeter die op warme, behaarde plekken van de huid leven en jeuk geven. Je krijgt ze door seks of door tegen elkaar aan te liggen, maar ook via kleding, een handdoek of een bed, schrijft Thuisarts.nl. Omdat je de luizen en hun eitjes met het blote oog kunt zien, is een test niet nodig; je behandelt ze zelf met een middel van de apotheek en wast kleding en beddengoed heet.

Wat is schaamluis?

Schaamluizen zijn kleine kruipende beestjes van ongeveer 3 millimeter met een geel-witte kleur, schrijft de Nederlandse huisartsensite Thuisarts.nl. Ze leven op de huid, het liefst op warme, vochtige plekken met veel haar: in schaamhaar, tussen de billen, aan de binnenkant van de dijen, in een behaarde navel, in borst- en okselhaar en in de haren van wimpers en wenkbrauwen. Ze leven van menselijk bloed, aldus de NVDV (nvdv.nl), in een folder die 1:1 is overgenomen van Soa Aids Nederland. Ze kruipen alleen; springen of vliegen kunnen ze niet. Hun eitjes, de neten, kleven aan je haar vlak bij de huid, en na een week komen er nieuwe luizen uit. Tegenwoordig noemt Soa Aids Nederland de beestjes genitale luis.

Thuisarts.nl rekent schaamluis tot de soa's, omdat je ze krijgt door seks met iemand die ze heeft. Het komt minder voor dan vroeger: schaamluizen komen volgens Thuisarts.nl nu veel minder voor dan vroeger, omdat veel mensen hun schaam- en okselhaar scheren, en Soa Aids Nederland schrijft dat heel weinig mensen in Nederland genitale luis hebben. Het is een fabeltje dat vooral mensen met een slechte hygiëne last hebben van luizen, schrijft de Belgische site Gezondheid en Wetenschap over luizen in het algemeen: luizen kunnen bij iedereen voorkomen.

Hoe krijg je schaamluis?

Je krijgt schaamluizen van iemand die ze al heeft. De luizen kruipen volgens Thuisarts.nl vanuit het schaamhaar van de ene persoon naar de andere, bij seks of als je tegen elkaar aan ligt. Daarnaast kun je ze krijgen door kleren van de ander te dragen, dezelfde handdoek te gebruiken of tegelijk of kort na elkaar in hetzelfde bed te liggen. Sensoa, het Vlaamse expertisecentrum voor seksuele gezondheid, noemt lakens, handdoeken, washandjes en kleding. Volgens Soa Aids Nederland kunnen de luizen in je baard komen als je zoent met iemand die ze in zijn baard heeft, of als je iemand pijpt.

Je merkt niet altijd meteen dat je ze hebt. Volgens Sensoa duurt het na de besmetting twee tot tien dagen voor je klachten krijgt; volgens de NVDV kun je na ongeveer twee weken last krijgen van aanhoudende jeuk, een allergische reactie op de beten. Een condoom helpt hier niet tegen, schrijven Thuisarts.nl en Sensoa, al beschermt het wel goed tegen andere soa's. Voorkomen kun je schaamluis volgens Thuisarts.nl eigenlijk niet.

Hoe herken je schaamluis? Zo zien platjes eruit

Schaamluis stel je zelf vast: de beestjes en hun eitjes zijn te zien, en een aparte test is niet nodig, schrijven Sensoa en Thuisarts.nl. Soa Aids Nederland beschrijft de luizen als kleine krabbetjes van 1 tot 3 millimeter; de NVDV vergelijkt ze met kleine spinnetjes die door het schaamhaar bewegen. Waar je op let:

jeuk die niet overgaat, volgens Sensoa vooral 's nachts hevig
beestjes op de haren rond penis, vagina of anus, in baard, oksels of wimpers
witte, gele of lichtbruine puntjes op de haren: de eitjes of neten
rode of bruine vlekjes in je ondergoed, de ontlasting van de luizen
grijsblauwe plekjes op de huid waar de luizen gebeten hebben, aldus Soa Aids Nederland en Gezondheid en Wetenschap; Sensoa noemt rode stippen en soms kleine blauwe vlekjes op onderbuik of dijen
wondjes, roodheid of een gevoelige huid door het krabben

Van de beten zelf word je niet ziek, schrijft Thuisarts.nl, maar door krabben kan de huid rood worden en ontsteken. Twijfel je, of blijft de jeuk zonder dat je iets ziet, overleg dan met je huisarts.

Schaamluis behandelen: een middel van de apotheek, en na een week nog eens

Schaamluis kun je goed zelf behandelen, schrijven Thuisarts.nl en Sensoa. In Nederland koop je bij de apotheek of de drogist zonder recept een crème met permetrine, een medicijn om de luizen dood te maken. Thuisarts.nl beschrijft het gebruik: smeer de crème rond penis of vagina, tussen de billen en op alle andere behaarde plekken waar luizen zitten, maar niet op de eikel, in vagina of anus, of bij mond en ogen. Was ze na 8 tot 12 uur af (niet in bad), kam het natte haar met een luizenkam, kam nog 7 dagen elke dag en herhaal de hele behandeling na een week. Volg de bijsluiter en vraag bij twijfel de apotheker.

In België raadt Sensoa een shampoo tegen luizen van de apotheek aan, waarvoor je geen voorschrift van de huisarts nodig hebt; een luizenshampoo voor hoofdhaar werkt ook tegen schaamluizen. Lees de gebruiksaanwijzing en breng de shampoo aan op alle plekken waar luizen of neten zitten; 10 minuten laten inwerken en dan uitspoelen is volgens Sensoa genoeg. Herhaal na een week. Wat niet helpt, volgens Thuisarts.nl en de NVDV: wassen met gewone zeep of shampoo en in een heet bad zitten. Zitten er luizen in je wimpers, dan beschrijft de NVDV een aparte aanpak met vaseline of een pincet; doe dat in overleg met je huisarts. Ben je zwanger, kies dan volgens Sensoa een product dat veilig is voor de baby en bespreek dat met je arts of apotheker.

Helpt scheren tegen schaamluis?

Ja, als behandeling. Je kunt je schaamhaar ook afscheren, schrijft Thuisarts.nl, en Sensoa zegt hetzelfde over het haar waar de luizen en neten zitten. Soa Aids Nederland voegt toe dat de luizen weggaan als je het schaamhaar weghaalt, maar dat ze ook op andere plekken kunnen zitten, bijvoorbeeld in je baard, en dat je dat haar dan ook wegscheert. Op het niveau van de hele bevolking speelt scheren mee: schaamluizen komen volgens Thuisarts.nl veel minder voor dan vroeger omdat veel mensen zich scheren.

Als voorzorg werkt het niet. Je kunt niets doen om te zorgen dat je geen schaamluizen krijgt, schrijft Thuisarts.nl; zonder schaamhaar kunnen de luizen nog altijd in okselhaar, borsthaar, baard of wimpers terechtkomen. Ook de Nederlandse Wikipedia merkt op dat kaalscheren de luis letterlijk dakloos maakt, maar geen bescherming biedt tegen een nieuwe besmetting.

Kleding, beddengoed en handdoeken

De eitjes kunnen blijven leven op je kleding, je handdoek of in je bed, schrijft Thuisarts.nl. Daarom hoort bij de behandeling een wasronde: was kleding, beddengoed en handdoeken op 60 graden of warmer, dan gaan de luizen dood. Sensoa schrijft dat die hoge temperatuur nodig is om alle eitjes te doden, en noemt drogen op hoge temperatuur als alternatief. Kleding die niet heet gewassen kan worden, breng je volgens Thuisarts.nl naar de stomerij, of je doet ze in een dichte plastic zak in de diepvries: Thuisarts.nl houdt het op een dag en een nacht (24 uur), Sensoa op 72 uur. Je sekspartners doen hetzelfde met hun spullen.

Je partners en huisgenoten

Vertel je sekspartners van de afgelopen 2 maanden dat je schaamluis hebt, schrijven de Nederlandse bronnen Thuisarts.nl en de NVDV; het Vlaamse Sensoa noemt de partners van de voorbije vier weken en raadt aan om met een vaste partner samen te starten met behandelen. Anders blijven jullie de luizen aan elkaar doorgeven en kun je zelf opnieuw besmet raken. Woon je met anderen in één huis, dan is het volgens Soa Aids Nederland goed als zij de crème ook gebruiken. Wil je het niet zelf vertellen, dan kan dat in Nederland via partnerwaarschuwing.nl, met of zonder je naam, en in Vlaanderen via Partneralert.be, met een code van je huisarts, zodat jij anoniem blijft. Hoe je zo'n gesprek begint, lees je bij je partner vertellen dat je een soa hebt.

Wacht met intiem contact tot jij en je partner behandeld zijn en geen klachten meer hebben, schrijft Sensoa. Kreeg je de luizen via seks, dan is het volgens de NVDV verstandig om je ook op andere soa's te laten onderzoeken; Thuisarts.nl noemt dat als reden om de huisarts te bellen. Wat zo'n soa-test inhoudt, lees je in de aparte gids.

Wanneer ga je naar de huisarts?

Je hebt de schaamluis behandeld, maar de klachten gaan niet weg (Thuisarts.nl). Let wel: na de behandeling kunnen wondjes en rode huid nog een tijd jeuken, en jeuk betekent dus niet altijd dat er nog luizen zijn. Kijk een week na de behandeling nog eens goed tussen de haren, eventueel met een vergrootglas.
Je wilt je laten testen op andere soa's, bijvoorbeeld omdat je de luizen via seks kreeg.
Je bent zwanger en wilt weten welk middel veilig is voor de baby (Sensoa: bespreek dit met je arts of apotheker).
Er zitten luizen in je wimpers: daarvoor beschrijft de NVDV een aparte aanpak.

Na twee behandelingen en 2 weken goed kammen zijn alle schaamluizen en eitjes meestal weg, schrijft Thuisarts.nl.

Schaamluis: zo herken je platjes, zo krijg je ze en zo kom je ervan af