Pijn bij seks kan verschillende oorzaken hebben, en vaak zijn er verschillende oorzaken tegelijk, schrijft het Vlaamse Sensoa. De medische naam is dyspareunie. Meestal is er iets aan te doen; deze gids legt uit wat de oorzaken zijn, wat je zelf kunt doen en wanneer je naar de huisarts of gynaecoloog gaat.
Wat is dyspareunie?
Dyspareunie is een andere naam voor pijn bij het vrijen, en die pijn komt zowel bij vrouwen als bij mannen voor. Je kunt de pijn voelen in je vagina, aan je penis of aan je anus, en ook in je rug, heupen of in je benen, schrijft het Vlaamse Sensoa.
Er is niet altijd een duidelijke oorzaak voor de pijn, schrijft het Nederlandse Thuisarts.nl, en er kunnen ook meer oorzaken tegelijk zijn.
Hoe vaak komt pijn bij seks voor?
Pijn bij het vrijen komt vaak voor, schrijft Sensoa. Ongeveer 20 van de 100 vrouwen heeft wel eens pijn bij vrijen, en ongeveer 5 van de 100 heeft vaak pijn bij vrijen, schrijft het Nederlandse Thuisarts.nl. Ongeveer 11 van de 100 vrouwen jonger dan 25 jaar heeft vaak pijn bij vrijen. Meestal is er iets aan te doen, schrijft Sensoa: blijf er niet mee zitten en zoek hulp. Mensen denken soms dat pijn erbij hoort, maar dat is niet waar, schrijft het Nederlandse Thuisarts.nl.
Wat zijn de oorzaken van pijn bij het vrijen?
Vaak spelen verschillende factoren tegelijk. Vaak komt pijn bij vrijen doordat je (nog) niet opgewonden genoeg bent: je vagina is dan niet vochtig genoeg en je schaamlippen zijn nog niet dikker geworden, schrijft het Nederlandse Thuisarts.nl. Ook angst en spanning spelen een rol: als je te angstig of gespannen bent, trek je onbewust de spieren rond je vagina en anus samen, je bekkenbodemspieren, en wordt penetratie moeilijk of pijnlijk, schrijft Sensoa.
Daarnaast kan de pijn komen door een infectie, zoals een schimmelinfectie of een soa, of door een aandoening zoals endometriose, schrijft Sensoa. Soms geeft een huidprobleem pijn bij het vrijen, zoals de huidziekte lichen sclerosus of een dunne of droge huid, schrijft het Nederlandse Thuisarts.nl. Negatieve gevoelens of ervaringen uit het verleden kunnen het seksueel genieten in de weg staan, schrijft Sensoa. Spanningen in je relatie kunnen er ook voor zorgen dat je niet voldoende opgewonden wordt. Soms kom je in een pijnspiraal terecht: nadat je eenmaal pijn had bij het vrijen, voel je je onbewust gespannen bij een volgende vrijpartij, en zo wordt de kans op nieuwe pijn groter, schrijft Sensoa.
Pijn bij de ingang van je vagina
Je kunt pijn voelen bij de ingang van je vagina als de penis naar binnen gaat. Meestal is het een branderige pijn, schrijft het Nederlandse Thuisarts.nl. Het kan ook pijn doen als je vagina niet vochtig genoeg wordt tijdens penetratie, en je kunt dan last hebben van een branderig gevoel, schrijft Sensoa. Vaginale droogheid kan verschillende oorzaken hebben, schrijft Sensoa: niet opgewonden genoeg zijn, een laag oestrogeengehalte door de overgang, de pil, borstvoeding of de eerste dagen na je menstruatie, medicatie zoals antidepressiva, of een aandoening zoals diabetes.
Pijn bij de ingang kan ook komen doordat de spieren van je bekkenbodem te strak aanspannen. Bij vaginisme trekken de spieren rond de vagina zich automatisch samen, zonder dat je dat zelf wilt. Vulvodynie is weer iets anders: een aanhoudende, branderige of schurende pijn rond de ingang van de vagina die regelmatig terugkomt en langer dan 3 maanden duurt, schrijft Sensoa. Je pijn kan ook te maken hebben met een infectie of een ander lichamelijk probleem.
Diepe pijn bij seks (doorstootpijn)
Bij vaginale penetratie kun je ook pijn voelen als je partner diep doorstoot: je voelt de pijn dan diep in de onderbuik, omdat er tegen je baarmoedermond gestoten wordt en die is heel gevoelig, schrijft Sensoa. Vooral standjes met vaginale penetratie van achteren, zoals op zijn hondjes, kunnen pijnlijk zijn. Stoot minder diep, of probeer een houding die voor beiden aangenaam is, schrijft Sensoa. Geef de controle aan de persoon die gepenetreerd wordt, schrijft Sensoa.
Ook een aandoening van de baarmoeder of het baarmoederslijmvlies kan pijn bij het vrijen geven, schrijft Sensoa. Bij endometriose heb je vaak heftige buikpijn als je ongesteld bent, en andere klachten zijn bijvoorbeeld pijn tijdens het vrijen of darmkrampen, schrijft het Nederlandse Thuisarts.nl.
Pijn bij seks bij mannen
Ook mannen kunnen pijn hebben bij seks. Mogelijke oorzaken zijn bijvoorbeeld een te nauwe voorhuid of een te kort toompje, een forse kromstand van de penis, irritatie of overgevoeligheid van de eikel, of blauwe ballen na lang opgewonden te zijn zonder orgasme, schrijft Sensoa. Meer over een kromme penis lees je bij peniskromming. Ook de penis kan bij de eerste keer pijn doen: als de voorhuid te nauw is, kan ze wat worden opgerekt en scheurtjes vertonen, schrijft Sensoa. Je kunt er iets aan doen door regelmatig je voorhuid over je eikel te trekken, schrijft Sensoa. Als de pijn blijft, vraag dan advies aan je arts, schrijft Sensoa.
Pijn bij seks in de overgang
In en na de overgang kun je net zo opgewonden worden als daarvoor, en ook je vagina kan net zo vochtig worden, maar het duurt vaak langer, schrijft het Nederlandse Thuisarts.nl. Je lichaam maakt in de overgang minder oestrogeen, waardoor de binnenkant van je vagina dunner en minder soepel wordt; dat kan zorgen voor droogheid, irritatie en jeuk. Na de overgang kan het vaginaslijmvlies dunner worden, en een droge, geïrriteerde vagina kan pijn veroorzaken bij penetratie, schrijft Sensoa. Glijmiddel kan dan helpen. Als je langer de tijd neemt om vochtig te worden, blijft vrijen goed mogelijk, schrijft het Nederlandse Thuisarts.nl.
Wat kun je zelf doen tegen pijn bij seks?
Vrijen hoort geen pijn te doen, schrijft het Nederlandse Thuisarts.nl. Je kunt het beste een tijd vrijen zonder pijn: dat betekent vaak vrijen zonder dat de penis of vingers in je vagina komen, en probeer samen met je partner andere manieren van vrijen, zoals strelen, masseren, zoenen en likken; alles mag, als het maar geen pijn doet en je het fijn vindt. Ontspannen zijn tijdens seks is heel belangrijk, schrijft Sensoa. Richt je op de gewaarwordingen in je lichaam, en neem tijd voor een lang voorspel. Door te zoenen, te strelen en te knuffelen kan de opwinding langzaam groeien, zonder dat er sprake is van druk, schrijft Sensoa.
Wordt je vagina niet vochtig genoeg, dan kan glijmiddel helpen, schrijft Sensoa. Gebruik glijmiddel op waterbasis: glijmiddel op oliebasis kan vaginale infecties veroorzaken en de kwaliteit van een condoom aantasten. Breng het zowel inwendig als uitwendig aan. Voelt penetratieseks onaangenaam of zelfs pijnlijk, stop dan en probeer even iets anders. Praat erover met je partner, zodat je kunt voorkomen dat de pijn erger wordt, schrijft Sensoa. Door te praten, te luisteren en te oefenen ga je elkaar weer beter vertrouwen en begrijpen, schrijft het Nederlandse Thuisarts.nl.
Let op
Wanneer ga je naar de huisarts of gynaecoloog?
Blijft de pijn, maak dan een afspraak bij je huisarts, schrijft het Nederlandse Thuisarts.nl. Het Vlaamse Sensoa zegt: ga naar je huisarts of gynaecoloog; je arts kan samen met jou een lichamelijke oorzaak achterhalen, een eventuele behandeling voorstellen en je verder doorverwijzen naar een uroloog of een seksuoloog. De huisarts bekijkt je vagina en bekkenbodem van de buitenkant, schrijft het Nederlandse Thuisarts.nl.
Heb je vaak pijn bij de ingang van je vagina, dan maakt een behandeling de pijn meestal minder, schrijft het Nederlandse Thuisarts.nl. Je kunt dan kiezen voor fysiotherapie speciaal voor je bekkenbodem, of voor een gesprek bij een seksuoloog, die meestal een psycholoog of arts is die specialist is in problemen met vrijen. Volgens Thuisarts.nl bespreek je na 6 tot 8 weken met je arts hoe de behandeling is gegaan.
Bronnen
- Sensoa (allesoverseks.be): Pijn bij het vrijen
- Thuisarts.nl (NHG): Ik heb pijn bij vrijen (vrouw)
- Thuisarts.nl (NHG): Ik heb vaak pijn bij de ingang van mijn vagina en wil een behandeling kiezen
- Sensoa (allesoverseks.be): Wat is vaginisme?
- Sensoa (allesoverseks.be): Wat is vulvodynie?
- Sensoa (allesoverseks.be): Doet de eerste keer pijn?
- Sensoa (allesoverseks.be): Glijmiddel
- Sensoa (allesoverseks.be): Menopauze en andropauze
- Thuisarts.nl (NHG): Ik heb heftige pijn als ik ongesteld ben. Heb ik endometriose?
