Hepatitis B: hoe je het krijgt, wat je merkt, de test en de vaccinatie

Hepatitis B is een ontsteking van de lever door een virus, schrijft het Nederlandse Thuisarts.nl. Een deel van de patiënten houdt een blijvende infectie, soms zonder klachten, aldus het Nederlandse RIVM. Omdat het virus in bloed, sperma, voorvocht en vaginaal vocht zit en via seks overgaat, telt hepatitis B ook als soa. In Nederland komt hepatitis B relatief weinig voor, schrijft het RIVM: circa 40.000 mensen dragen het virus bij zich, en volgens Soa Aids Nederland krijgen elk jaar meer dan 700 mensen in Nederland hepatitis B.

Hepatitis A en C zijn andere leverontstekingen: A krijg je volgens het Belgische Gezondheid en Wetenschap door contact met besmet voedsel en water, C door contact met besmet bloed en besmette naalden. Tegen hepatitis B bestaat sinds 1982 een vaccin, tegen hepatitis C niet.

Het virus kan in bloed, sperma, voorvocht en vaginaal vocht zitten, en je kunt besmet raken via seksueel contact zonder condoom of beflapje, of via bloed, schrijft het RIVM. Soa Aids Nederland zegt dat je het vooral krijgt als de penis zonder condoom in de vagina of de anus gaat; via pijpen en beffen kan het ook, maar dat gebeurt niet vaak. Via bloed gaat het bijvoorbeeld door een gedeeld scheermes of een gedeelde tandenborstel, of door gedeelde naalden bij drugsgebruik. Bij de bevalling kan een moeder het aan haar kind doorgeven.

Je kunt het virus al bij je dragen en anderen besmetten voor je zelf klachten hebt, en vaak krijg je zelfs helemaal geen klachten, schrijft het RIVM. Sommige mensen hebben meer kans op hepatitis B, schrijft Soa Aids Nederland: mannen die seks hebben met mannen, sekswerkers, mensen die drugs spuiten, en wie seks heeft met iemand uit een land waar hepatitis B veel voorkomt. De kans op een soa heeft volgens Soa Aids Nederland vooral te maken met wat je doet als je seks hebt, bijvoorbeeld of je een condoom gebruikt en of je gevaccineerd bent.

Veel mensen merken niets: 70 procent van de volwassenen met een acute infectie merkt er niets van, schrijft het RIVM. Krijg je wel klachten, dan is dat volgens Thuisarts.nl meestal pas als het virus 2 tot 3 maanden in je lichaam zit, maar dat verschilt per persoon: sommige mensen worden al ziek na 4 weken en sommige pas na 6 maanden. Als eerste klachten kun je moe zijn, minder zin in eten hebben, misselijk zijn, koorts krijgen en pijn rechtsboven in je buik hebben. Drie tot tien dagen later kun je geel oogwit krijgen; als je een lichte huid hebt, kan ook je huid geler worden (geelzucht), met bruine plas, zoals sterke thee, lichtgrijze ontlasting en jeuk.

De geelzucht verdwijnt na een paar weken, maar het kan ook een paar maanden duren, en de moeheid kan weken tot maanden aanhouden, schrijft Thuisarts.nl. Omdat je klachten ook door iets anders kunnen komen, raadt Soa Aids Nederland aan om niet te lang te wachten en een afspraak bij je huisarts te maken.

Wanneer je net besmet bent, heet dat acute hepatitis B. 90 tot 95 procent van alle volwassenen met acute hepatitis B wordt vanzelf helemaal beter, schrijft het RIVM, en na genezing kun je niet opnieuw besmet raken. In Nederland beschrijft Thuisarts.nl de praktijk: het eerste half jaar is er geen behandeling nodig, en na een half jaar controleert je huisarts je bloed. Is het virus verdwenen, dan ben je genezen; zit het er nog, dan kun je het virus doorgeven en heb je een grotere kans op schade aan de lever. In België controleert de arts volgens Gezondheid en Wetenschap de leverwaarden tot ze gedaald zijn en na 3 maanden de afweerstoffen.

Bij 5 tot 10 procent van de besmette volwassenen gaat hepatitis B niet vanzelf over en wordt de infectie chronisch, schrijft het RIVM. Dan kunnen na tien tot twintig jaar littekens op de lever ontstaan (leverfibrose), die kunnen verergeren tot levercirrose, en mensen met levercirrose hebben een verhoogde kans op leverkanker. Afhankelijk van de activiteit van de infectie kan een behandeling nodig zijn met medicijnen die ervoor zorgen dat de lever zo min mogelijk beschadigd wordt; bij een chronisch inactieve infectie is behandeling niet nodig. De meeste mensen die lang hepatitis B hebben, merken er volgens Thuisarts.nl weinig of niets van, en de behandeling is veel beter dan vroeger.

Met een bloedtest weet je of je hepatitis B hebt. Testen kan als je klachten hebt, of 3 maanden na seks zonder condoom of na het delen van drugsnaalden, schrijft Soa Aids Nederland; gebruik tot de uitslag een condoom als je het virus niet wilt doorgeven. De arts of verpleegkundige neemt bloed uit je arm; de uitslag krijg je volgens Soa Aids Nederland meestal na een paar dagen, volgens Thuisarts.nl meestal na een week.

Waar je terechtkunt, verschilt per land. In Nederland kun je bij je huisarts of de GGD testen, en bij de GGD is dat gratis, schrijft Soa Aids Nederland. In België gebeurt de diagnose bij je arts, die vragen stelt over je klachten, prikaccidenten, onveilige seks en druggebruik, je onderzoekt en je bloed laat onderzoeken op afweerstoffen tegen het virus, schrijft Gezondheid en Wetenschap. Voor de gewone soa-test lees je verder bij de soa-test en de soa-test in België.

Zolang je afwacht of het virus vanzelf verdwijnt, geeft Thuisarts.nl adviezen: neem rust als je dat nodig hebt, eet waar je zin in hebt, drink geen alcohol, en bespreek medicijnen die je dagelijks gebruikt met je huisarts of apotheek, omdat je lever niet goed werkt. Voor België raadt Sensoa aan om veel te rusten, gezond te eten en medicatie te vermijden die je lever belast; Gezondheid en Wetenschap raadt aan om op te letten met alcohol en bepaalde geneesmiddelen, omdat die zwaar zijn voor je lever.

Blijft het virus in je bloed, dan stuurt de huisarts je in Nederland door naar een arts die veel weet van leverziekten, zoals een maag-darm-lever-arts of internist, schrijft Thuisarts.nl. In België word je bij chronische hepatitis B opgenomen voor een gespecialiseerde behandeling in het ziekenhuis, aldus Gezondheid en Wetenschap. Zolang het virus in je bloed zit, probeer je anderen niet te besmetten, schrijft Thuisarts.nl: gebruik een condoom en een beflapje, laat niemand je tandenborstel of scheermesje gebruiken, doe een pleister op wondjes en zoen niet als je wondjes in je mond of op je lippen hebt.

Tegen hepatitis B bestaat een vaccin van drie prikken. Thuisarts.nl geeft het schema: de eerste prik, 1 maand later de tweede en 5 maanden na de tweede de derde; 9 van de 10 mensen die de 3 prikken hebben gehad, kunnen geen hepatitis B meer krijgen. Gezondheid en Wetenschap noemt hetzelfde schema voor België en voegt toe dat ongeveer 1 op de 10 gevaccineerden geen afweerstoffen vormt; soms controleert de arts daarom na de vaccinatie de afweerstoffen in je bloed. Bijwerkingen zijn meestal licht, zoals pijn op de prikplek, moeheid of hoofdpijn, en gaan na een paar dagen over, schrijven Soa Aids Nederland en Thuisarts.nl.

Volgens Thuisarts.nl kun je over de prikken nadenken als je een grotere kans hebt, bijvoorbeeld door seks met veel verschillende mensen, een beroep met bloedcontact, een reis naar een land waar hepatitis B veel voorkomt, of omdat je samenwoont met iemand met hepatitis B. In België zijn alle baby's sinds 1999-2000 in het eerste levensjaar gevaccineerd tegen hepatitis B, schrijft Sensoa; ben je voor 2000 geboren en wil je weten of je beschermd bent, laat je dan testen bij de huisarts. Het vaccin beschermt alleen tegen hepatitis B; wil je ook andere soa's voorkomen, dan blijft een condoom zinvol, schrijft Soa Aids Nederland.

Vertel je sekspartners dat je hepatitis B hebt, ook de mensen met wie je het afgelopen half jaar seks had, zodat zij zich kunnen laten testen, schrijft Thuisarts.nl; in Nederland kan dat ook via de website partnerwaarschuwing.nl, en volgens Soa Aids Nederland kun je het ook vertellen zonder je naam te noemen. Vertel het ook aan de mensen met wie je samenwoont. In Nederland meldt je huisarts of het laboratorium het bij de GGD, die je belt en samen met jou uitzoekt wie zich moet laten testen; je huisgenoten kunnen een prik nemen. In België raadt Sensoa aan om het je partner of partners en je huisgenoten te laten weten en hen aan te moedigen zich te laten vaccineren; anoniem kan dat via Partneralert.be met een code van je dokter.

• Thuisarts.nl (NHG): Ik heb hepatitis B
• Thuisarts.nl (NHG): Kan ik prikken krijgen tegen hepatitis B?
• Thuisarts.nl (NHG): Ik heb misschien hepatitis B die niet weggaat
• Soa Aids Nederland: Hepatitis B
• Soa Aids Nederland: Prik zodat je geen hepatitis B krijgt
• RIVM: Hepatitis B
• Sensoa (allesoverseks.be): Wat is hepatitis A, B en C?
• Gezondheid en Wetenschap: Virale hepatitis